W dniach 16-19.08.2019 r. nasza Fundacja wraz ze Stowarzyszeniem Łagierników Żołnierzy Armii Krajowej, Związkiem Polaków na Białorusi oraz Światowym Związkiem Żołnierzy AK Okręg Wileńsko-Nowogródzki zorganizowała na terenie Białorusi obchody 75 rocznicy bitwy żołnierzy AK z wojskami NKWD pod Surkontami na Nowogródczyźnie.
W ramach zaplanowanych działań rocznicowych zorganizowaliśmy : organizację uroczystości rocznicowej na cmentarzu wojennym w Surkontach przy mogiłach poległych w bitwie (w tym Komendanta Okręgu Nowogródzkiego AK – ppłk Macieja Kalenkiewicza ps. „Kotwicz”), organizację międzypokoleniowego Gali patriotycznej dla społeczności polskiej z Lidy i innych oddziałów Związku Polaków na Białorusi, a także poprzez odwiedzenie innych miejsc pamięci Armii Krajowej na terenie Nowogródczyzny.
Główne uroczystości rocznicowe na cmentarzu wojennym AK w Surkontach odbyły się w dniu 17.08.2019 r. z udziałem przedstawiciela Prezesa Rady Ministrów Mateusza Morawieckiego – sekretarz stanu Pani Anny Schmidt-Rodziewicz, Konsula RP w Grodnie Pana Jarosława Książka z małżonką, weteranów Armii Krajowej z Panią płk Weroniką Sebastianowicz na czele oraz delegacją szeregu oddziałów Związku Polaków na Białorusi na czele z Panią Prezes Andżeliką Borys, przedstawicieli społeczności polskiej na Białorusi oraz delegacji z Polski.
Uroczystość na cmentarzu w Surkontach rozpoczęła się od mszy polowej ku czci poległych żołnierzy AK, koncelebrowanej pod przewodnictwem ks. Andrzeja Rodziewicza. Po jej zakończeniu rozpoczęły się uroczyste obchody 75 rocznicy starcia wojsk AK z NKWD. Pamiątkowy ryngraf z okazji 75 rocznicy zaprzysiężenia w szeregi Armii Krajowej otrzymała Pani płk Weronika Sebastianowicz. Następnie Kresowymi Krzyżami Pamięci Stowarzyszenia Łagierników Żołnierzy AK za postawę patriotyczną, prace na rzecz podtrzymania historii, kultury i tradycji na dawnych Kresach Wschodnich II RP zostali odznaczeni :
Na wniosek Kapituły Złoty Kresowy Krzyż Pamięci otrzymali Pani Andżelika Borys oraz Pan Stanisław Uszakiewicz.
Na wniosek Pani Andżeliki Borys – Prezes Związku Polaków na Białorusi uchwałą Kapituły Srebrnym Kresowym Krzyżem Pamięci wyróżnieni zostali :
1.Kazimierz Choder
2.Halina Żegzdryń
3.Helena Marczukiewicz
4.Alina Jaroszewicz
5.Maria Tiszkowska
6.Andrzej Sobol
7.Teresa Pietrowa
8.Maria Łukoszko
9.Teresa Mielko
10.Andrzej Poczobut
- Irena Biernacka
12.Maciej Wróblewski
13.Denis Zwonik
Gratulujemy odznaczonym !
W dalszej części uroczystości list Prezesa Rady Ministrów Pana Mateusza Morawieckiego do uczestników obchodów w Surkontach odczytała Pani Minister Rodziewicz. Po niej głos kolejno zabrali : Konsul Generalny RP Jarosław Książek, Pani płk Weronika Sebastianowicz, Prezes Andżelika Borys, Kazimierz Krajewski – Prezes ŚZŻAK Okręgu Wileńsko–Nowogródzkiego oraz Pan Artur Kondrat – Prezes Stowarzyszenia Łagierników. Uroczystość zakończył występ Pana Macieja Wróblewskiego, który zaśpiewał po raz pierwszy pieśń napisaną przez siebie ku czci żołnierzy poległych w Surkontach oraz uroczyste złożenie wieńców i zapalenie zniczy pamięci. W czasie trwania całej uroczystości wartę honorową przy poszczególnych mogiłach sprawowali harcerze.
Następnie uczestnicy obchodów udali się do polskiej społecznej szkoły podstawowej w Lidzie na międzypokoleniową Galę patriotyczną współorganizowaną przez naszą Fundację, połączoną z występami dzieci z miejscowej szkoły przy ZPB w Lidzie, zespołu z Radunia ZPB Lida oraz zespołu dorosłych artystów z oddziału ZPB w Lidzie. Po krótkiej przerwie na poczęstunek widzowie obejrzeli także koncert „Pamiętajmy o bohaterach” barda Macieja Wróblewskiego oraz Weroniki Zdzieborskiej – laureatki konkursu wokalnego I Międzynarodowego Festiwalu Pieśni Pamięci „Walczącym o Niepodległość” współorganizowanego w 2017 r. przez naszą Fundację. Poruszające pieśni zakończyły pierwszy dzień obchodów 75 rocznicy bitwy pod Surkontami.
W niedzielę, 18.09.2019 r. uczestniczyliśmy w polskiej mszy świętej w Kościele Podwyższenia Krzyża Świętego w Lidzie, a następnie odwiedziliśmy szereg miejsc pamięci żołnierzy Armii Krajowej, gdzie złożyliśmy wiązanki kwiatów i zapaliliśmy znicze. Odwiedziliśmy cmentarze z kwaterami żołnierzy Armii Krajowej w : Jancewiczach, Wawiórce, Starych Wasiliszkach, Niecieczy, Krupowie oraz na Cmentarzu Lotników w Lidzie.
Całość obchodów zakończyło Ognisko Pamięci. Następnego dnia powróciliśmy do Polski.
Bardzo dziękujemy Urzędowi do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych za wsparcie realizacji ww. obchodów.
